Yayın İlkelerimiz

Doğal taş konusunda en büyük sorun bilgi eksikliği değil, bilginin karışık sunulması: ölçülebilir bir mineral özelliğiyle yüzyıllık bir inanış aynı paragrafta, aynı kesinlikle yazılıyor. Bu sitede ikisi hiçbir zaman aynı bölümde bulunmaz. Aşağıda bunu nasıl yaptığımız yazılı.

İddiaları Üçe Ayırıyoruz

Sitedeki her bilgi parçası veri düzeyinde bir dayanak etiketi taşır. Etiketsiz iddia yayına giremez — derleme öncesi denetim buna izin vermez.

Bilimsel

242 iddia

Ölçülebilir ve doğrulanabilir bilgi

Sertlik, kimyasal bileşim, kristal sistemi, oluşum süreci, yatak lokasyonu, optik olaylar ve işlem türleri. Bu iddialar kaynak alanı taşır ve gemoloji/mineraloji literatürüne dayanır.

Örnek: "Safirin Mohs sertliği 9'dur — elmastan sonra en sert ikinci doğal taştır."

Geleneksel

113 iddia

İnanış olarak aktarılır, doğrulanmaz

Halk arasındaki kabuller, enerji ve şifa anlatıları. Bu bölümler her zaman "geleneksel inanışta", "halk arasında" gibi ifadelerle ve uyarı kutusuyla birlikte sunulur.

Örnek: "Geleneksel inanışta ametistin zihni sakinleştirdiği kabul edilir."

Kültürel

56 iddia

Tarihsel ve kültürel olgu

Tarihte belgelenmiş kullanımlar, dinî ve kültürel anlamlar, arkeolojik buluntular. Bunlar inanış değil, olgudur: taşın gerçekten ne yaptığı değil, insanların onunla ne yaptığı anlatılır.

Örnek: "Lapis lazuli, Tutankamon'un ölüm maskesinde kullanılmıştır."

Toplam 411 iddia, 68 taşa dağılmış durumda. Bu sayılar sayfaya elle yazılmıyor; her derlemede veriden yeniden hesaplanıyor.

Sağlık İddiaları

Bu konuları hiç ele almamak da bir seçenekti. Ele almayı seçtik, çünkü bu aramalar zaten yapılıyor ve karşılarına çıkan sayfaların çoğu ürün satıyor. Doğru bilgiyi arayan kişinin en azından bir kez “bunun kanıtı yok” cümlesini görmesi gerekiyor.

Ticari Bağımsızlık

Sitede satış yapılmıyor, satıcı önerilmiyor ve hiçbir marka için içerik üretilmiyor. Bir taşın sayfasında o taşı öven ifadeler yoksa sebebi budur: satmıyoruz, dolayısıyla övmemiz gerekmiyor.

Bunun en görünür sonucu “dikkat edilmesi gerekenler” bölümleridir. Her taş sayfasında o taşın zayıf yönleri — çizilmesi, güneşte solması, suya girmemesi, piyasada sıkça boyanması — açıkça yazılıdır. Satış odaklı sayfalarda bu bilgiler genellikle bulunmaz.

Doğrulama ve Denetim

İçerik yayına girmeden önce otomatik bir denetimden geçer. Denetim şunları reddeder:

Dayanak etiketi olmayan iddia
Kaynak alanı boş bırakılmış bilimsel iddia
Var olmayan bir taşa verilen iç bağlantı
Üçten az gerçeklik testi olan taş sayfası
Tek bir taşı bile olmayan burç, renk veya amaç sayfası
Doğal olmayan bir malzemenin uyarı kutusu olmadan yayınlanması

Şu anda bilimsel iddiaların %100'i kaynak alanı taşıyor. Hangi alanlara dayandığımız kaynaklar sayfasında dökümlü olarak listeli.

Güncelleme Politikası

Her sayfanın altında son güncelleme tarihi yazar. Bu tarih elle girilmez — içerik dosyasının sürüm geçmişinden otomatik olarak alınır. Yani tarih, içeriğin gerçekten değiştiği günü gösterir; sayfayı taze göstermek için güncellenemez.

Bilgi değiştiğinde (yeni bir yatak bulunması, bir sınıflandırmanın değişmesi, bir işlem türünün yaygınlaşması) ilgili taş verisi düzeltilir ve o taşın geçtiği tüm rehberler aynı anda güncellenmiş olur.

Düzeltme talepleri [email protected] adresine gelir. Dayanağı gösterilen her bildirim değerlendirilir; haklı çıkan düzeltme verinin kendisinde yapılır, tek tek sayfalarda yamalanmaz.

Sık Sorulan Sorular

Doğal taşların faydaları bilimsel olarak kanıtlandı mı?

Hayır. Doğal taşların hastalık iyileştirdiğine veya fiziksel bir etki yarattığına dair kabul görmüş bilimsel kanıt yoktur. Sitede bu tür bilgiler "geleneksel inanış" etiketiyle ve uyarı kutusuyla birlikte aktarılır; doğrulanmış bilgi olarak sunulmaz.

Neden geleneksel inanışlara hiç yer vermiyorsunuz demiyorsunuz?

Çünkü insanlar bunları arıyor ve bir yerden mutlaka okuyacaklar. Silmek yerine dürüstçe etiketlemeyi seçtik: inanışın ne olduğunu, nereden geldiğini ve bilimsel bir dayanağı olmadığını aynı sayfada söylemek, konuyu hiç ele almamaktan daha faydalı.

Sitede neden fiyat rakamı yok?

Renkli taş piyasasında aynı adı taşıyan iki taşın fiyatı kalite farkı nedeniyle kat kat değişebilir. Tek bir rakam vermek yanıltıcı olurdu. Bunun yerine her taş sayfasında fiyatı belirleyen etkenleri (renk doygunluğu, işlem durumu, köken, işçilik) açıklıyoruz.

Bilgilerde hata bulursam ne yapmalıyım?

Bildirin. Düzeltme yapıldığında ilgili sayfanın güncelleme tarihi otomatik olarak değişir — bu tarih elle yazılmaz, içerik dosyasının sürüm geçmişinden gelir.